Obligacje zerokuponowe to dłużne papiery wartościowe, które nie wypłacają regularnych odsetek. Inwestor kupuje je poniżej wartości nominalnej, a w dniu wykupu otrzymuje pełną kwotę nominalną. Różnica między ceną zakupu a kwotą wykupu jest jego zyskiem.
Czym są obligacje zerokuponowe?
Obligacja zerokuponowa nie ma kuponu, czyli okresowej wypłaty odsetek. Emitent pozyskuje kapitał, sprzedając papier z dyskontem – po cenie niższej od wartości nominalnej. Po upływie ustalonego terminu wykupuje go za pełną wartość nominalną.
Przykładowo obligacja o wartości nominalnej 1000 zł może kosztować przy zakupie 920 zł. Jeżeli inwestor zatrzyma ją do wykupu, otrzyma 1000 zł. Jego przychód brutto wyniesie więc 80 zł. W tym mechanizmie dyskonto zastępuje regularne odsetki.
Warto rozróżnić dwa pojęcia: cena emisyjna lub cena zakupu to kwota zapłacona przez inwestora, natomiast wartość nominalna to kwota wypłacana przy wykupie. Obligacje zerokuponowe mogą emitować między innymi Skarb Państwa, przedsiębiorstwa, banki oraz jednostki samorządu terytorialnego. Poziom ryzyka zależy przede wszystkim od wiarygodności emitenta.
Jak obliczyć zysk z obligacji zerokuponowej?
Wartość bieżącą obligacji można oszacować, dyskontując przyszłą wypłatę. Przy znanej wymaganej rocznej stopie zwrotu stosuje się wzór:
Cena obligacji = wartość nominalna / (1 + stopa zwrotu)liczba lat do wykupu
Załóżmy, że obligacja ma wartość nominalną 1000 zł, termin wykupu za trzy lata, a oczekiwana roczna stopa zwrotu wynosi 6%. Obliczenie wygląda następująco:
- Określenie wartości nominalnej – po trzech latach inwestor ma otrzymać 1000 zł.
- Zastosowanie dyskonta – cena zakupu wynosi 1000 zł / (1 + 0,06)3, czyli około 839,62 zł.
- Obliczenie zysku brutto – 1000 zł – 839,62 zł = około 160,38 zł.
Inwestor płaci więc około 839,62 zł, a przy wykupie otrzymuje 1000 zł. Różnica jest ekonomicznym odpowiednikiem odsetek, choć nie jest wypłacana w częściach. Przy założeniu trzymania obligacji do wykupu nominalny zysk i termin jego realizacji są znane już w momencie zakupu, o ile emitent wywiąże się ze swoich zobowiązań.
Obligacje zerokuponowe a kuponowe
Najważniejsza różnica dotyczy przepływów pieniężnych. Obligacja kuponowa może wypłacać odsetki na przykład co pół roku lub raz w roku. W przypadku obligacji zerokuponowej inwestor nie otrzymuje pieniędzy w trakcie trwania inwestycji.
| Cecha | Obligacja zerokuponowa | Obligacja kuponowa |
|---|---|---|
| Przepływy pieniężne | Brak wypłat do dnia wykupu | Okresowe wypłaty kuponów |
| Źródło zysku | Różnica między ceną zakupu a wartością nominalną | Kupony oraz ewentualna różnica ceny |
| Ryzyko reinwestycji | Nie występuje w odniesieniu do bieżących kuponów | Inwestor może musieć reinwestować otrzymane odsetki |
| Podatek | Dotyczy dochodu z dyskonta | Dotyczy dochodu z kuponów i ewentualnego zysku ze sprzedaży |
Brak bieżących wypłat może być zaletą dla osoby, która odkłada środki na konkretny termin. Jest jednak ograniczeniem dla inwestora potrzebującego regularnego dochodu.
Co wpływa na cenę i ryzyko obligacji zerokuponowych?
Jeżeli obligacja jest przechowywana do wykupu, jej wynik zależy przede wszystkim od ceny zakupu, warunków wykupu oraz wypłacalności emitenta. Inaczej wygląda sytuacja przy sprzedaży przed terminem na rynku wtórnym. Wtedy cena zmienia się wraz z warunkami rynkowymi.
Najważniejsze czynniki wpływające na wycenę i ryzyko to:
- Stopy procentowe – gdy rynkowe stopy rosną, ceny wcześniej wyemitowanych obligacji zwykle spadają. Nowe instrumenty mogą oferować wtedy atrakcyjniejszą rentowność. Przy spadku stóp ceny istniejących obligacji często rosną.
- Czas do wykupu – im dłuższy termin pozostał do wypłaty wartości nominalnej, tym większa wrażliwość ceny na zmiany stóp procentowych.
- Ryzyko emitenta – problemy finansowe emitenta mogą utrudnić lub uniemożliwić wykup. Obligacje korporacyjne wiążą się z tym ryzykiem w większym stopniu niż papiery emitowane przez Skarb Państwa, choć żadnej inwestycji nie należy uznawać za całkowicie wolną od ryzyka.
- Inflacja – nawet gdy inwestor otrzyma umówioną kwotę nominalną, jej siła nabywcza może być niższa, jeśli ceny szybko wzrosną.
- Płynność rynku wtórnego – możliwość wcześniejszej sprzedaży zależy od tego, czy znajdzie się kupujący. Cena sprzedaży może być niższa lub wyższa od ceny zakupu.
Na rynku pierwotnym inwestor kupuje obligację bezpośrednio w ramach emisji. Na rynku wtórnym nabywa papier od innego uczestnika, a jego cena uwzględnia między innymi aktualne stopy procentowe, pozostały czas do wykupu i ocenę emitenta.
Jak wygląda podatek od obligacji zerokuponowych?
Dochód z obligacji zerokuponowej podlega co do zasady 19-procentowemu podatkowi od zysków kapitałowych, znanemu jako podatek Belki. Podatek dotyczy dochodu, czyli różnicy między kwotą uzyskaną przy wykupie a kosztem nabycia obligacji, z uwzględnieniem zasad właściwych dla danej transakcji.
Przy wykupie obowiązek rozliczenia pojawia się wtedy, gdy inwestor otrzymuje kwotę nominalną. Jeśli obligacja zostanie wcześniej sprzedana na rynku wtórnym, dochód wynika z różnicy między ceną sprzedaży a kosztem zakupu i jest rozliczany w związku z tą transakcją. Sposób poboru podatku może zależeć od rachunku i pośrednika, dlatego przy konkretnej emisji trzeba sprawdzić warunki rozliczenia.
Obligacje zerokuponowe najlepiej pasują do inwestora, który nie potrzebuje regularnych wypłat i może utrzymać kapitał do terminu wykupu. Ich podstawową zaletą jest prosta konstrukcja i brak konieczności reinwestowania kuponów, a głównymi ograniczeniami są brak bieżącego dochodu, ryzyko emitenta oraz wrażliwość ceny na zmiany stóp procentowych przy wcześniejszej sprzedaży.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
