Mieszkanie kwaterunkowe to historyczne określenie lokalu przydzielanego w czasach PRL w ramach odgórnej polityki mieszkaniowej. Nie jest to obecnie odrębna kategoria prawna ani rodzaj lokalu, o który można złożyć wniosek. Osoby szukające mieszkania od gminy powinny sprawdzać zasady najmu lokali komunalnych albo lokali socjalnych.
Co to jest mieszkanie kwaterunkowe?
Określenie „mieszkanie kwaterunkowe” było używane głównie w okresie PRL. Oznaczało lokal objęty kwaterunkiem, czyli systemem, w którym władze kierowały najemców do mieszkań i mogły nakazywać właścicielom prywatnych lub instytucjonalnych budynków wynajęcie lokalu wskazanym osobom.
Kwaterunek był elementem gospodarki nakazowej. Nie chodziło więc o mieszkanie należące do gminy, lecz o lokal, którego właścicielem mogła być osoba prywatna, przedsiębiorstwo albo instytucja, na przykład wojsko. Warunki najmu wynikały z ówczesnych przepisów i decyzji administracyjnych.
Współczesne polskie prawo nie posługuje się kategorią „mieszkanie kwaterunkowe”. Jeżeli termin pojawia się w starej umowie, decyzji lub korespondencji urzędowej, odnosi się najpewniej do historycznego statusu lokalu. Ocena praw najemcy wymaga wtedy analizy konkretnego dokumentu i późniejszych zmian dotyczących najmu.
Mieszkanie kwaterunkowe a komunalne – skąd pomyłka?
Oba określenia wiążą się z najmem mieszkań i pomocą państwa lub samorządu, dlatego bywają stosowane zamiennie. Ich znaczenie jest jednak inne. Mieszkanie komunalne należy do mieszkaniowego zasobu gminy, a gmina wynajmuje je na zasadach określonych w lokalnej uchwale oraz przepisach, między innymi w ustawie o ochronie praw lokatorów.
Najważniejsze różnice między tymi pojęciami są następujące:
- Pochodzenie – kwaterunek był związany z systemem mieszkaniowym PRL, natomiast mieszkania komunalne funkcjonują w obecnym systemie samorządowym.
- Właściciel lokalu – mieszkanie kwaterunkowe mogło znajdować się w budynku prywatnym lub instytucjonalnym, a mieszkanie komunalne należy do gminy albo wchodzi w skład jej zasobu.
- Zasada przyznania – kwaterunek opierał się na odgórnym przydziale, a najem lokalu komunalnego zależy od kryteriów ustalanych przez konkretną gminę, w tym sytuacji dochodowej i mieszkaniowej.
- Status obecnie – „kwaterunkowe” jest określeniem historycznym, podczas gdy „komunalne” pozostaje używaną kategorią współczesnego najmu gminnego.
Mieszkanie komunalne nie jest tym samym co lokal socjalny. Lokal socjalny ma odrębne zasady najmu i zwykle niższy standard. Oba rodzaje lokali są jednak częścią współczesnego zasobu gminy, w przeciwieństwie do historycznego mieszkania kwaterunkowego.
Jakiego określenia szukać dzisiaj?
Jeżeli chcesz znaleźć lokal wynajmowany przez gminę, szukaj informacji o mieszkaniach komunalnych lub lokalach socjalnych. Kryteria, dokumenty i sposób składania wniosków określa dana gmina, dlatego aktualnych zasad najlepiej szukać w jej Biuletynie Informacji Publicznej albo w wydziale zajmującym się lokalami mieszkalnymi.
Samo hasło „mieszkanie kwaterunkowe” nie prowadzi do aktualnej procedury przyznawania lokalu. Jest przede wszystkim śladem dawnego systemu prawnego i mieszkaniowego.
