Aport to wkład niepieniężny do spółki, czyli przekazanie majątku innego niż pieniądze w zamian za udziały albo akcje. Może nim być między innymi nieruchomość, maszyna, samochód, patent lub zbywalne prawa autorskie. Wniesienie aportu wymaga dokładnego opisu, rzetelnej wyceny i skutecznego przeniesienia prawa na spółkę.
Co to jest aport do spółki?
Aport jest sposobem pokrycia udziałów albo akcji majątkiem innym niż środki pieniężne. Wspólnik wnosi określoną rzecz lub prawo, a w zamian obejmuje udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, akcje w spółce akcyjnej albo prawa uczestnictwa właściwe dla danego rodzaju spółki.
Wkład pieniężny polega na wpłacie pieniędzy. Przy aporcie spółka otrzymuje składnik majątkowy, który może wykorzystać w działalności. Aport można wnieść zarówno przy zakładaniu spółki, jak i podczas podwyższania kapitału zakładowego lub przystępowania nowego wspólnika.
Co może być aportem?
O tym, czy dany składnik może zostać wniesiony do spółki kapitałowej, decyduje jego zdolność aportowa. Obejmuje ona kilka cech:
- przedmiot można dokładnie opisać i wycenić,
- ma wartość majątkową i może zostać ujęty w aktywach spółki,
- prawo do niego można skutecznie przenieść na spółkę,
- jest przydatny i dostępny dla spółki,
- może wejść do masy upadłościowej lub likwidacyjnej.
Najczęściej spotykane przykłady aportu to:
- nieruchomości, takie jak lokal, budynek, grunt lub użytkowanie wieczyste,
- ruchomości, między innymi samochody, maszyny, urządzenia i sprzęt,
- udziały, akcje, obligacje i wierzytelności,
- majątkowe prawa autorskie, patenty, licencje i znaki towarowe,
- przedsiębiorstwo albo zorganizowana część przedsiębiorstwa.
W spółkach kapitałowych aportem nie może być prawo niezbywalne ani świadczenie pracy lub usług. Wynika to z art. 14 § 1 Kodeksu spółek handlowych. Sama obietnica wykonywania czynności na rzecz spółki nie zastępuje więc wkładu niepieniężnego.
| Przedmiot | Możliwy aport? | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Nieruchomość | Tak | Ma wartość majątkową i może zostać przeniesiona na spółkę. |
| Maszyna lub samochód | Tak | Jest rzeczą zbywalną, możliwą do opisania i wyceny. |
| Majątkowe prawa autorskie lub patent | Tak | Są zbywalne i mogą mieć wartość bilansową. |
| Praca lub usługi wspólnika | Nie w spółce kapitałowej | Świadczenie pracy lub usług nie jest aportem w rozumieniu art. 14 § 1 KSH. |
| Prawo niezbywalne | Nie | Nie można skutecznie przenieść go na spółkę. |
Jak wnieść aport do spółki?
Procedura zależy od tego, czy aport pojawia się przy zakładaniu spółki, czy przy podwyższeniu jej kapitału. W obu przypadkach trzeba określić przedmiot wkładu, jego wartość oraz wspólnika, który go wnosi.
Przy spółce z ograniczoną odpowiedzialnością umowa spółki powinna wskazywać przedmiot aportu, osobę wspólnika oraz liczbę i wartość nominalną udziałów obejmowanych w zamian za wkład. Przy podwyższeniu kapitału analogiczne informacje powinny znaleźć się w uchwale, a w zależności od sytuacji także w zmienionej umowie spółki.
System S24 nie pozwala na wniesienie aportu. Spółka, której umowę zawarto przy wykorzystaniu wzorca w S24, może zostać pokryta wyłącznie wkładami pieniężnymi. Dotyczy to także podwyższenia kapitału w spółce założonej w tym systemie. Wniesienie aportu wymaga wtedy przeprowadzenia czynności w tradycyjnej formie, zwykle z udziałem notariusza.
Podstawowe czynności można ułożyć w następującej kolejności:
- Określ dokładnie przedmiot aportu, jego stan, cechy i prawa związane z tym składnikiem.
- Ustal wartość rynkową wkładu na dzień jego wnoszenia lub dzień właściwej uchwały.
- Wprowadź do umowy spółki albo uchwały informacje o aporcie, wspólniku oraz obejmowanych udziałach lub akcjach.
- Zawrzyj umowę aportową albo inną czynność przenoszącą własność lub dane prawo na spółkę.
- Wydaj rzecz lub wykonaj formalności właściwe dla danego prawa, na przykład złóż wniosek o zmianę wpisu w księdze wieczystej.
- Złóż wymagane dokumenty do KRS i dopilnuj oświadczenia zarządu o wniesieniu wkładów.
Umowa aportowa ma charakter rozporządzający. Jej celem jest nie tylko zobowiązanie wspólnika do wniesienia wkładu, lecz także przeniesienie własności lub innego prawa na spółkę. Przy podwyższeniu kapitału zawarcie odrębnej umowy jest szczególnie istotne. W orzecznictwie i doktrynie pojawiały się różne stanowiska dotyczące aportu przy zakładaniu spółki, dlatego odrębna umowa zwiększa bezpieczeństwo obrotu.
Forma umowy zależy od przedmiotu wkładu. Przeniesienie własności nieruchomości wymaga aktu notarialnego. Przy ruchomościach zwykle wystarcza forma pisemna połączona z wydaniem rzeczy, a przy wierzytelnościach lub prawach własności intelektualnej trzeba uwzględnić szczególne wymogi dotyczące danego prawa.
Ostrzeżenie: wpisanie aportu do umowy spółki lub uchwały nie zawsze oznacza, że spółka stała się właścicielem składnika. Trzeba jeszcze wykonać czynność przenoszącą prawo na spółkę, w formie wymaganej dla danego przedmiotu.
Jak wycenić aport i jakie jest ryzyko?
Wartość aportu wpływa na liczbę oraz wartość nominalną obejmowanych udziałów albo akcji. Wspólnik odpowiada za to, aby podana wartość odpowiadała realnej wartości zbywczej wkładu. Kodeks spółek handlowych nie wymaga co do zasady, aby w spółce z o.o. każdą wycenę sporządzał rzeczoznawca, ale przy trudnych aktywach samodzielna ocena może być ryzykowna.
Rzeczoznawcę warto zaangażować zwłaszcza przy nieruchomościach, przedsiębiorstwie, zorganizowanej części przedsiębiorstwa, patentach, znakach towarowych, know-how i innych prawach, dla których trudno znaleźć porównywalne ceny. W spółce akcyjnej badanie aportu przez biegłego rewidenta może być wymagane przez przepisy.
Jeżeli wspólnik zawyży wartość wkładu, musi wyrównać spółce różnicę między wartością przyjętą w dokumentach a rzeczywistą wartością aportu. W określonych przypadkach solidarną odpowiedzialność ponoszą także członkowie zarządu, którzy wiedząc o zawyżeniu, zgłosili spółkę do rejestru. Zaniżenie wartości może z kolei prowadzić do zakwestionowania rozliczeń podatkowych.
Sam aport może wywołać skutki w PIT, CIT, VAT lub PCC, zależnie od rodzaju składnika, statusu wnoszącego i konstrukcji transakcji. Szczególne zasady dotyczą przedsiębiorstwa i zorganizowanej części przedsiębiorstwa, dlatego kwestie podatkowe warto przeanalizować osobno z doradcą podatkowym.
Najbezpieczniej traktować aport jako operację wymagającą trzech równoległych działań: dokładnego opisania wkładu, rynkowej wyceny oraz skutecznego przeniesienia prawa na spółkę. Pominięcie któregokolwiek z nich może spowodować problemy z rejestracją, własnością składnika albo odpowiedzialnością wspólnika.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Przy wnoszeniu nieruchomości, przedsiębiorstwa, zorganizowanej części przedsiębiorstwa lub praw własności intelektualnej warto skonsultować dokumentację z prawnikiem, notariuszem albo doradcą podatkowym.
