„Indeksy futures” to niejednoznaczne określenie. Najczęściej chodzi albo o kontrakty terminowe na indeksy giełdowe, takie jak S&P 500 czy DAX, albo o indeksy strategii Managed Futures. Pierwszy przypadek dotyczy instrumentu finansowego, drugi – wskaźnika pokazującego wyniki zarządzających.
Indeksy futures – co to właściwie znaczy?
W potocznym języku „indeksy futures” często oznaczają kontrakty futures na indeksy giełdowe. Taki kontrakt odnosi się do wartości określonego indeksu, ale sam nie jest indeksem ani akcją. Jest pochodnym instrumentem finansowym, którego wynik zależy od zmiany wartości instrumentu bazowego.
Przykładem może być kontrakt futures na S&P 500 albo kontrakt na niemiecki DAX. Inwestor może zająć pozycję długą, gdy oczekuje wzrostu indeksu, lub krótką, gdy zakłada spadek. Kontrakty wykorzystuje się do spekulacji, ale także do zabezpieczania portfela akcji.
Drugie znaczenie odnosi się do indeksów Managed Futures. Nie są one pojedynczymi kontraktami ani aktywami, które kupuje się bezpośrednio na giełdzie. To benchmarki śledzące wyniki grup programów zarządzanych przez CTA, czyli Commodity Trading Advisors. Strategie te wykorzystują kontrakty terminowe na różne rynki, między innymi akcji, obligacji, walut, stóp procentowych i surowców.
Najważniejsze rozróżnienie brzmi więc: kontrakt futures jest instrumentem, a indeks strategii jest wskaźnikiem. Indeks może służyć do oceny wyników funduszu lub zarządzającego, ale nie musi być samodzielnym produktem inwestycyjnym.
Jak działają kontrakty futures na indeksy giełdowe?
Kontrakt futures określa warunki przyszłego rozliczenia pozycji związanej z instrumentem bazowym. W przypadku kontraktu na indeks nie dochodzi zwykle do przekazania koszyka akcji tworzących indeks. Wynik jest najczęściej rozliczany pieniężnie, na podstawie zmiany wartości indeksu.
Mechanizm można przedstawić w kilku krokach:
- Ustalenie instrumentu bazowego – kontrakt odnosi się do konkretnego indeksu, na przykład S&P 500, DAX lub innego indeksu giełdowego. Giełda określa także mnożnik kontraktu, termin wygaśnięcia i zasady rozliczenia.
- Wpłacenie depozytu zabezpieczającego – inwestor nie finansuje całej wartości pozycji. Wpłaca margin, czyli depozyt zabezpieczający wymagany do otwarcia i utrzymania kontraktu.
- Utrzymywanie pozycji – wartość rachunku zmienia się wraz z notowaniami kontraktu. Zyski i straty są rozliczane na bieżąco, dlatego niekorzystny ruch rynku może szybko zmniejszyć dostępne środki.
- Rolowanie albo wygaśnięcie kontraktu – przed terminem końcowym inwestor może zamknąć pozycję, rozliczyć ją w terminie wygaśnięcia lub przenieść ekspozycję na kolejny kontrakt. Rolowanie może powodować koszty i różnice cenowe.
Depozyt zabezpieczający tworzy efekt dźwigni. Pozwala kontrolować pozycję większą niż kwota wpłacona na rachunek, ale nie ogranicza straty do wysokości tego depozytu. Niewielka zmiana wartości indeksu może przełożyć się na dużą zmianę wartości kapitału, szczególnie przy wysokiej ekspozycji.
Kontrakty na indeksy są rozliczane gotówkowo, ponieważ inwestor nie kupuje fizycznie wszystkich akcji wchodzących w skład indeksu. Szczegółowe parametry, w tym wartość kontraktu, wysokość depozytu i terminy wygasania, zależą od konkretnej giełdy i instrumentu.
Czym są indeksy strategii Managed Futures?
Managed Futures to grupa aktywnych strategii inwestycyjnych, a nie jedna klasa aktywów. Zarządzający CTA wykorzystują kontrakty futures i inne instrumenty pochodne, zajmując pozycje długie lub krótkie na wielu rynkach.
Wiele takich strategii korzysta z momentum i podążania za trendem. Algorytm nie próbuje dokładnie przewidzieć przyszłości, lecz reaguje na już widoczny kierunek zmian. Gdy trend się wzmacnia, strategia może zwiększyć ekspozycję w jego kierunku. Po zmianie sygnałów może pozycję zmniejszyć, zamknąć albo odwrócić.
Nie wszystkie programy Managed Futures działają jednak tak samo. Mogą różnić się rynkami, na których handlują, długością analizowanych trendów, poziomem ekspozycji, metodą podejmowania decyzji i udziałem strategii uznaniowych. Z tego powodu nie istnieje jeden uniwersalny indeks opisujący całą kategorię.
Przykładem benchmarku jest SG CTA Index, który obejmuje 20 dużych programów CTA. Taki indeks pokazuje zagregowane wyniki wybranej grupy zarządzających. Nie oznacza to jednak, że inwestor może kupić sam indeks tak jak akcję. Dostęp do strategii uzyskuje się zwykle przez fundusz, ETF albo inny produkt odwzorowujący określony model.
| Cecha | Kontrakt na indeks | Indeks Managed Futures |
|---|---|---|
| Charakter | Instrument pochodny notowany na rynku | Wskaźnik wyników grupy strategii lub zarządzających |
| Cel | Spekulacja albo zabezpieczenie portfela | Pomiar i porównywanie wyników Managed Futures |
| Dźwignia | Wynika z depozytu zabezpieczającego i wielkości pozycji | Może występować w strategiach składowych, ale indeks sam nie jest pozycją inwestora |
| Dostępność | Można handlować nim za pośrednictwem odpowiedniego rachunku | Zwykle wymaga produktu takiego jak ETF lub fundusz |
Przykładowo DBMF próbuje naśladować wyniki SG CTA Index, natomiast KMLM został zaprojektowany do śledzenia KFA MLM Index. Wynik funduszu nie musi jednak dokładnie odpowiadać wynikowi indeksu. Wpływ mają opłaty, sposób replikacji, koszty transakcyjne, opóźnienia i różnice w konstrukcji produktu.
Ryzyko i zastosowanie kontraktów oraz strategii
Kontrakty futures na indeksy mogą pełnić różne funkcje w portfelu. Inwestor instytucjonalny może używać ich do czasowego zabezpieczenia akcji przed spadkami. Inny uczestnik rynku może wykorzystywać je do spekulacji na kierunku indeksu. W obu przypadkach potrzebna jest kontrola wielkości pozycji i depozytu.
Najważniejsze cechy ryzyka i zastosowania to:
- Dźwignia finansowa zwiększa zarówno potencjalny zysk, jak i stratę.
- Zmienność rynku może szybko zmienić saldo rachunku i wywołać konieczność uzupełnienia depozytu.
- Rolowanie kontraktów może generować koszty, szczególnie gdy ceny kolejnych serii są wyższe od kontraktu wygasającego.
- Zabezpieczenie portfela wymaga dopasowania wielkości i terminu kontraktu do posiadanych aktywów.
Indeksy Managed Futures mogą być używane jako punkt odniesienia dla strategii, które mają niską korelację z akcjami i obligacjami. Część z nich dąży do osiągania tak zwanego crisis alpha, czyli dodatnich wyników w okresach silnych trendów spadkowych na rynku akcji. Nie jest to jednak gwarantowana cecha każdego funduszu z określeniem Managed Futures w nazwie.
W praktyce kontrakty futures na indeksy są narzędziami dla inwestorów dobrze rozumiejących depozyt, dźwignię, rozliczenia i terminy wygasania. Indeksy Managed Futures pełnią inną funkcję – opisują wyniki aktywnych strategii, a dostęp do nich wymaga wyboru konkretnego funduszu lub ETF-u. Rozróżnienie tych dwóch pojęć pozwala uniknąć podstawowego błędu: mylenia benchmarku z instrumentem finansowym.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
