Fundusz inwestycyjny otwarty (FIO) to forma zbiorowego inwestowania, w której kapitał wielu osób jest łączony i lokowany przez Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych (TFI). Inwestor otrzymuje jednostki uczestnictwa, a „otwartość” oznacza możliwość ich nabycia oraz odkupienia przez fundusz na żądanie uczestnika.
Czym jest fundusz inwestycyjny otwarty?
FIO gromadzi wpłaty wielu inwestorów i inwestuje je zgodnie z określoną polityką. Za zarządzanie portfelem odpowiada TFI, które działa na podstawie zezwolenia i podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. Fundusz ma osobowość prawną, a jego aktywa są oddzielone od majątku towarzystwa.
Udział inwestora w majątku FIO wyrażają jednostki uczestnictwa. Nie są one akcjami ani giełdowymi papierami wartościowymi i nie można ich swobodnie odsprzedać innej osobie. Wyjście z inwestycji polega na złożeniu funduszowi żądania odkupienia jednostek. Po odkupieniu jednostki są umarzane.
Jak działa FIO w praktyce?
Cykl inwestycji obejmuje kilka etapów:
- Wpłata środków – inwestor przekazuje pieniądze funduszowi, zwykle za pośrednictwem banku, platformy internetowej lub dystrybutora.
- Nabycie jednostek uczestnictwa – wpłacona kwota jest przeliczana na jednostki według ich wartości z właściwego dnia wyceny.
- Inwestowanie przez TFI – zarządzający lokują aktywa zgodnie ze statutem funduszu. W przypadku FIO obowiązują limity mające wspierać dywersyfikację, czyli rozłożenie środków między różne instrumenty i emitentów.
- Wycena jednostek – wartość jednostki wynika z wartości aktywów funduszu pomniejszonych o koszty. Wycena FIO odbywa się zazwyczaj w każdym dniu roboczym.
- Odkupienie jednostek – uczestnik może zażądać wyjścia z inwestycji. Fundusz odkupuje jednostki zgodnie z zasadami określonymi w statucie, a środki są następnie wypłacane inwestorowi.
To właśnie możliwość regularnego zbywania i odkupywania jednostek odróżnia FIO od funduszu zamkniętego. Nie oznacza ona jednak wypłaty zawsze w tej samej chwili. Konkretne terminy zależą od statutu i procedury przyjętej przez dany fundusz.
FIO, SFIO i FIZ – czym się różnią?
FIO, SFIO i FIZ są odmiennymi konstrukcjami prawnymi. Najważniejsze różnice dotyczą dostępności, płynności, zakresu inwestycji oraz tytułu uczestnictwa.
| Cecha | FIO | SFIO | FIZ |
|---|---|---|---|
| Płynność | Zwykle wysoka, dzięki odkupowaniu jednostek przez fundusz | Zmienna, statut może określać dodatkowe warunki odkupu | Zwykle niższa, wykup certyfikatów odbywa się w przypadkach wskazanych w statucie |
| Tytuł uczestnictwa | Jednostka uczestnictwa | Jednostka uczestnictwa | Certyfikat inwestycyjny |
| Polityka inwestycyjna i ryzyko | Bardziej ograniczona i nastawiona na większą dywersyfikację | Bardziej elastyczna, z możliwością stosowania zasad zbliżonych do FIZ | Szeroki zakres lokat, który może oznaczać wyższe ryzyko |
SFIO zachowuje cechę funduszu otwartego, ale jego statut może ograniczać grupę uczestników oraz określać dodatkowe warunki nabywania i odkupywania jednostek. Może też pozwalać na bardziej skoncentrowane lub mniej typowe inwestycje. FIO podlega pod tym względem bardziej rygorystycznym zasadom, dlatego jego portfel powinien być szerzej rozproszony.
FIZ emituje certyfikaty inwestycyjne, a nie jednostki uczestnictwa. Możliwość wejścia do takiego funduszu często występuje w określonym okresie subskrypcji, natomiast wyjście zależy od statutu albo sprzedaży certyfikatów na rynku, jeśli są do niej dopuszczone. Nie zapewnia więc takiej płynności jak FIO.
W co inwestuje FIO i jakie ponosi się koszty?
Poziom ryzyka FIO zależy przede wszystkim od rodzaju aktywów znajdujących się w portfelu. Najczęściej spotyka się:
- Fundusze dłużne – inwestujące między innymi w obligacje skarbowe, korporacyjne i listy zastawne.
- Fundusze akcyjne – lokujące środki w akcje spółek, zwykle przy większych wahaniach wartości jednostki.
- Fundusze mieszane – łączące akcje z instrumentami dłużnymi, w różnych proporcjach.
- Fundusze o szerszej strategii – wykorzystujące różne instrumenty i założenia, na przykład dążenie do dodatniego wyniku w odmiennych warunkach rynkowych.
Podstawowym kosztem jest opłata za zarządzanie, potrącana z aktywów funduszu przy wycenie. Zgodnie z informacjami zawartymi w dostarczonym materiale jej ustawowy limit wynosi 2% rocznie, choć wysokość stosowana w konkretnym funduszu może być niższa. Mogą występować także opłaty dystrybucyjne za nabycie lub odkupienie jednostek. Ich istnienie i wysokość trzeba sprawdzić w dokumentach danego produktu.
Rozdzielenie majątku FIO od majątku TFI oznacza, że problemy finansowe towarzystwa nie powodują automatycznego włączenia aktywów funduszu do jego masy upadłościowej. Nie jest to jednak gwarancja zysku ani ochrona przed spadkiem wartości aktywów. Ryzyko rynkowe nadal ponosi uczestnik.
Dla kogo FIO może być rozwiązaniem?
FIO może odpowiadać osobom, które chcą korzystać z profesjonalnego zarządzania i mieć możliwość stosunkowo łatwego wyjścia z inwestycji. Przed wyborem trzeba sprawdzić politykę funduszu, koszty, horyzont inwestycyjny oraz własną tolerancję na wahania wartości jednostek. Płynność i dywersyfikacja ułatwiają zarządzanie inwestycją, ale nie eliminują ryzyka straty.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
