ETF to fundusz posiadający aktywa lub korzystający z określonej metody replikacji, natomiast ETN jest niezabezpieczonym instrumentem dłużnym, czyli obietnicą wypłaty złożoną przez emitenta. Oba produkty są notowane na giełdzie, ale w przypadku ETN inwestujesz także w wiarygodność banku lub innej instytucji emitującej.
ETF a ETN – podstawowa różnica
ETF, czyli Exchange Traded Fund, jest funduszem inwestycyjnym, którego jednostki można kupować i sprzedawać podczas sesji giełdowej. Fundusz może posiadać akcje, obligacje lub inne aktywa odpowiadające śledzonemu indeksowi. W zależności od konstrukcji stosuje pełną replikację fizyczną, próbkowanie portfela albo replikację syntetyczną z użyciem instrumentów pochodnych.
ETN, czyli Exchange Traded Note, nie jest funduszem. To papier dłużny emitowany najczęściej przez bank. Kupujący otrzymuje roszczenie wobec emitenta, a wysokość rozliczenia zależy od wyniku indeksu, aktywa lub strategii wskazanej w warunkach emisji. ETN nie daje inwestorowi własności aktywów bazowych.
Można użyć prostego porównania: posiadacz ETF-u ma udział w strukturze posiadającej określone aktywa, a posiadacz ETN-u ma obietnicę zapłaty. Dlatego nawet prawidłowy wzrost indeksu nie chroni inwestora w ETN-ie przed skutkami niewypłacalności emitenta.
ETF vs ETN – porównanie konstrukcji
| Cecha | ETF | ETN |
|---|---|---|
| Forma prawna | Fundusz inwestycyjny notowany na giełdzie | Niezabezpieczony instrument dłużny emitenta |
| Aktywa bazowe | Fundusz może posiadać aktywa albo stosować replikację syntetyczną | Emitent zwykle nie posiada aktywów odpowiadających indeksowi |
| Ryzyko emitenta | Zależy od konstrukcji funduszu, przy czym aktywa są oddzielone od majątku zarządzającego | Istotne ryzyko niewypłacalności emitenta |
| Odwzorowanie rynku | Możliwy jest błąd odwzorowania wynikający między innymi z opłat i kosztów transakcyjnych | Formuła może bardzo dokładnie śledzić indeks, ale wynik zależy od warunków emisji i kosztów |
| Termin wykupu | Zwykle nie ma określonej daty zapadalności | Często ma termin wykupu, nawet jeśli można sprzedać instrument wcześniej na giełdzie |
| Typowe zastosowanie | Dywersyfikacja i inwestowanie w szeroki rynek | Dostęp do trudnych do odtworzenia indeksów, strategii lub niszowych rynków |
Określenie „fizyczna replikacja” nie zawsze oznacza, że fundusz posiada każdy składnik indeksu. ETF może kupować cały koszyk, reprezentatywną próbę aktywów albo zawierać umowę swap. Przy replikacji syntetycznej pojawia się ryzyko kontrahenta, dlatego trzeba sprawdzić szczegóły w prospekcie i dokumencie KID.
W Europie część ETF-ów spełnia wymogi UCITS. Regulacje te obejmują między innymi zasady dywersyfikacji, nadzór nad aktywami przez depozytariusza oraz obowiązki informacyjne. Nie oznacza to braku ryzyka rynkowego, lecz zapewnia inną strukturę prawną niż w przypadku typowego ETN-u.
Na czym polega ryzyko emitenta w ETN?
Wartość ETN-u może rosnąć razem z indeksem, ale inwestor nadal pozostaje wierzycielem emitenta. Jeżeli bank nie będzie w stanie wywiązać się ze zobowiązania, posiadacz ETN-u może nie otrzymać pełnego rozliczenia, niezależnie od tego, jak zachował się instrument bazowy. W przypadku niezabezpieczonych ETN-ów strata może obejmować znaczną część albo całość zainwestowanych środków.
Ryzyko to nie jest czysto teoretyczne. Po upadłości Lehman Brothers w 2008 roku ETN-y wyemitowane przez ten bank utraciły znaczną wartość, mimo że część śledzonych rynków zachowywała się korzystnie. Problemem nie był więc sam indeks, lecz niewypłacalność podmiotu, który zobowiązał się do wypłaty.
ETN-y nie są depozytami bankowymi i co do zasady nie korzystają z ochrony właściwej dla depozytów objętych systemem gwarantowania. Nie należy też zakładać, że duży bank jest automatycznie wolny od ryzyka. Rating emitenta, warunki emisji i zabezpieczenia trzeba analizować dla konkretnego produktu.
W ETN-ie wynik indeksu nie jest jedynym źródłem ryzyka. Równie ważna jest zdolność emitenta do spłaty zobowiązania.
Jednym z rynkowych wskaźników oceny ryzyka kredytowego może być cena CDS, czyli kontraktu zabezpieczającego przed niewypłacalnością danego podmiotu. Gwałtowny wzrost kosztu CDS może sygnalizować, że rynek wyżej ocenia prawdopodobieństwo problemów emitenta. Nie jest to jednak gwarantowany sygnał ani samodzielna podstawa decyzji inwestycyjnej.
Kiedy wybrać ETF, a kiedy ETN?
ETF zwykle lepiej pasuje do inwestora, który chce budować szeroką ekspozycję na akcje, obligacje lub wybrany segment rynku w średnim albo długim terminie. Przed zakupem nadal trzeba sprawdzić koszty, metodę replikacji, płynność, walutę oraz ryzyko samego rynku. ETF nie eliminuje możliwości straty wynikającej ze spadku aktywów bazowych.
ETN może mieć uzasadnienie wtedy, gdy pozwala uzyskać dostęp do strategii lub indeksu, którego trudno byłoby odtworzyć za pomocą zwykłego funduszu. Dotyczy to między innymi wybranych indeksów zmienności, strategii odwrotnych, produktów lewarowanych czy rynków opartych na kontraktach terminowych. W takich konstrukcjach znaczenie mogą mieć także rolowanie kontraktów i efekt contango.
Najważniejsze różnice przy wyborze wyglądają następująco:
- ETF – częściej służy do długoterminowej dywersyfikacji i inwestowania w szeroki indeks.
- ETF – pozwala analizować portfel aktywów, metodę replikacji i zasady funkcjonowania funduszu.
- ETN – może dawać dostęp do niszowego indeksu, surowca lub złożonej strategii.
- ETN – wymaga dodatkowej oceny emitenta, jego wiarygodności oraz warunków spłaty.
- ETN – może być nieodpowiedni dla osoby, która nie rozumie ryzyka kredytowego i mechanizmu wyceny produktu.
Przed zakupem sprawdź w dokumencie KID i prospekcie emisyjnym:
- czy produkt jest funduszem, czy instrumentem dłużnym
- kto jest emitentem i jaki jest jego rating kredytowy
- czy instrument posiada aktywa bazowe albo korzysta wyłącznie z zobowiązania emitenta
- czy występuje termin wykupu i czy emitent może zakończyć produkt wcześniej
- jak obliczana jest wartość instrumentu, w tym koszty i ewentualne rolowanie kontraktów
- jakie są spread, płynność, opłaty oraz ryzyko walutowe
ETC bywa mylony z ETN, ale nie jest tym samym produktem. ETC koncentruje się zwykle na surowcach i może być zabezpieczony fizycznym aktywem, portfelem zabezpieczeń albo kontraktami terminowymi. Samo oznaczenie „ETC” nie wystarcza do oceny bezpieczeństwa, dlatego również w tym przypadku trzeba czytać dokumentację emisji.
ETF czy ETN – co wybrać?
Dla większości inwestorów szukających prostego sposobu na długoterminową ekspozycję na rynek ETF będzie bardziej naturalnym punktem wyjścia. Nie dlatego, że ETF nie niesie ryzyka, lecz dlatego, że jego konstrukcja opiera się na funduszu i określonym portfelu lub mechanizmie replikacji.
ETN nie jest z definicji złym instrumentem. Jest jednak innym produktem i wymaga oceny nie tylko rynku bazowego, lecz także emitenta, terminu wykupu, zabezpieczeń oraz formuły rozliczenia. Jeśli nie potrafisz ocenić wiarygodności podmiotu wystawiającego ETN, wybór takiego instrumentu może być nieadekwatny do Twojej wiedzy i tolerancji straty.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej. Inwestowanie wiąże się z ryzykiem utraty części lub całości kapitału. Przed podjęciem decyzji zapoznaj się z dokumentem KID, prospektem emisyjnym oraz warunkami konkretnego instrumentu.
