Notowania giełdowe to proces ustalania bieżącej ceny papierów wartościowych na podstawie zleceń kupna i sprzedaży. Pokazują, po jakim kursie zawierane są transakcje, jak zmienia się cena oraz jak duża jest aktywność inwestorów.
Czym są notowania giełdowe?
Najprościej porównać giełdę do aukcji. Kupujący określają, ile chcą zapłacić za akcje, a sprzedający wskazują cenę, po której są gotowi je zbyć. Gdy oferty się spotkają, dochodzi do transakcji, a jej cena staje się aktualnym kursem rynkowym.
Oznacza to, że notowanie nie jest stałą, urzędowo przypisaną wartością akcji. Kurs zmienia się wraz z relacją popytu i podaży. Większe zainteresowanie kupujących może podnosić cenę, natomiast przewaga zleceń sprzedaży często wywiera presję na jej spadek.
Dane o kursach, zmianach i obrocie są publikowane w cedule giełdowej, czyli oficjalnym wykazie notowań. W przypadku rynku organizowanego przez GPW dotyczą one między innymi akcji, obligacji i innych instrumentów finansowych.
Podstawowe pojęcia w tabeli notowań
W tabeli notowań znajdziesz kilka wartości opisujących cenę oraz aktywność handlu. Ich znaczenie można odczytać następująco:
| Termin | Wyjaśnienie |
|---|---|
| Kurs otwarcia | Cena ustalona na początku sesji. Odnosi się do pierwszego kursu, po którym zawierane są transakcje w danym dniu. |
| Kurs zamknięcia | Cena ustalona pod koniec sesji. Służy między innymi do porównywania wyników między kolejnymi dniami. |
| Kurs odniesienia | Wartość bazowa, z którą porównuje się bieżący kurs. Na jej podstawie obliczana jest zmiana procentowa. |
| Wolumen | Liczba instrumentów, które zmieniły właściciela w zawartych transakcjach. Pokazuje skalę obrotu, a nie liczbę samych zleceń. |
| PKC | Rodzaj zlecenia „po każdej cenie”. Inwestor nie wskazuje konkretnego limitu ceny, lecz akceptuje realizację według warunków dostępnych na rynku. |
W niektórych serwisach pojawiają się także najlepsze ceny kupna i sprzedaży, liczba zleceń oraz godzina ostatniej transakcji. Pozwalają one ocenić, jak wygląda bieżąca oferta po obu stronach rynku.
Notowania ciągłe i jednolite – czym się różnią?
System notowań decyduje o tym, kiedy i w jaki sposób ustalany jest kurs. W notowaniach ciągłych cena może zmieniać się po każdej kolejnej transakcji. Zlecenia są kojarzone na bieżąco, dlatego kurs reaguje na napływ nowych ofert kupna i sprzedaży.
Typowa sesja w systemie ciągłym obejmuje następujące fazy:
- Przed otwarciem – przyjmowane są zlecenia, ale transakcje nie są jeszcze zawierane.
- Otwarcie – na podstawie zgromadzonych zleceń ustalany jest kurs otwarcia.
- Notowania ciągłe – transakcje są zawierane na bieżąco, a kurs może zmieniać się wielokrotnie.
- Przed zamknięciem i zamknięcie – składane zlecenia służą do ustalenia kursu końcowego sesji.
- Dogrywka – można składać zlecenia po kursie zamknięcia, zgodnie z zasadami danego rynku.
Notowania jednolite, nazywane także fixingiem, działają inaczej. Zlecenia są zbierane w określonej fazie, a kurs ustala się w wyznaczonym momencie. Nie ma więc ciągłej zmiany ceny transakcja po transakcji. W zależności od instrumentu fixing może odbywać się raz lub kilka razy w trakcie sesji.
Różnica sprowadza się zatem do częstotliwości ustalania kursu:
- notowania ciągłe reagują na rynek niemal natychmiast,
- notowania jednolite ustalają kurs w określonych momentach,
- w systemie ciągłym cena może zmieniać się wielokrotnie podczas sesji,
- w systemie jednolitym między fixingami kurs pozostaje bez kolejnych transakcji w tym trybie.
Jak czytać notowania giełdowe?
Najpierw sprawdź bieżący kurs i porównaj go z kursem odniesienia. Zmiana procentowa pokazuje, o ile cena wzrosła albo spadła względem tej wartości. Przykładowo wynik „+2,5%” oznacza wzrost kursu o 2,5% w stosunku do przyjętej wartości bazowej, a nie gwarancję dalszych wzrostów.
Następnie zwróć uwagę na wolumen. Wysoki obrót oznacza, że w danym instrumencie zawarto transakcje na dużą liczbę akcji. Gdy wyraźnej zmianie ceny towarzyszy wysoki wolumen, ruchowi towarzyszy większa aktywność uczestników rynku. Niski wolumen może z kolei oznaczać mniejsze zainteresowanie i ograniczoną płynność, przez co pojedyncze zlecenia mogą silniej wpływać na kurs.
Przydatne jest także porównanie kursu otwarcia z bieżącą ceną oraz sprawdzenie dziennego zakresu zmian. Taki zestaw informacji odpowiada na podstawowe pytania: czy cena rośnie lub spada, jak duża jest skala ruchu i czy handel odbywa się przy dużej liczbie transakcji.
Notowania są surowymi danymi o rynku, a nie gotową prognozą. Pokazują zawarte transakcje i aktualne zlecenia, lecz same nie wyjaśniają kondycji finansowej spółki ani przyczyn zmiany kursu. Do pełniejszej oceny potrzebne są także informacje o działalności emitenta, wynikach finansowych i sytuacji rynkowej.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej
